اصول طراحی ویلا ۲

برای طی کردن یک پروژه باید ابتدا دانش و آگهی خود را نسبت به آن پروژه بالا ببریم شناسایی فضاها و گونه های معماری در آغاز هر طرحی باید انجام گیرد. از همین روست که در هنگام انجام فاز صفر( فاز مطالعات) ، فصلی به مطالعات گونه شناسی و شناسایی اصول و مقررات و فضاهای لازم برای هر گونه، اختصاص داده می شود.لازم به یادآوری است که هراندازه دانش ما نسبت به موضوع افزایش یابد، نتیجه کار نهایی ما پخته تر شده و از ارزشی افزون تر برخوردار خواهد بود. با مطالعه و دیدن کارهای معماران بزرگ می توانیم به نقاط قوت و ضعف آنها پی برده و تکنیکهای آفرینش فضا را از آنها اقتباس نماییم.چگونگی مطالعه معماران هم شیوه ویژه خود را دارد. برای شناخت هر چیزی باید اجزای تشکیل دهنده آن را یک به یک تجزیه و از دیدگاه های مختلفی تجزیه نمود. برای شناخت یک اثر معماری لازم است افزون بر شناخت ایده آن، آن اثر را از دیدگاه های مختلفی همچون نورپردازی، هندسه، الحاق و حذف حجم ها یا سطوح و خطوط، تناسبات به کاررفته،ریتم و تکرار موجود در بنا، عناصر تک و مجرد و عناصر تکراری و…. مورد بررسی قرار دارد دانش دیگر، همانا دانش چگونگی خلق فضای معماری است. . از دیگر دانش ها ,دانش هندسه است. هندسه دانشی است کهن و به غایت ورجاوند( مقدس). دانش بعدی ، همانا داشتن آگاهی و دانش نسبت به تجربه های کهن بشری و از جمله تجربه نیاکان ایرانی ما در درازای ۷۰۰۰ سال تمدن ایرانی است. در روند طراحی و ساخت ویلا همچون دیگر پروژه های معماری ابتدا فاز مطالعات انجام می شود که به بررسی اقلیم منطقه، عکسبرداری و تهیه اطلاعاتی از مکان دقیق ساخت و خواسته های مشتری می باشد. بعد از فاز مطالعات به فاز یک که همان ارایه پیش طرح های اولیه معماری به مشتری است می پردازد و در انتها فاز دو که ارایه نقشه های اجرایی است همراه با جزییات اجرا به مجری یا پیمانکاران تسلیم می شود.
در معماری ویلا باید به نکات زیر توجه کرد :
۱٫ اقلیم منطقه
۲٫ جهت و شدت وزش باد
۳٫ زاویه تابش خورشید
۴٫ نوع بافت شهرسازی(یا بطور کلی ویلاها و خانه های اطراف)
۵٫ قوانین شهرداری جهت ساخت ویلا
۶٫ افرادی که قصد استفاده از ویلا را دارند.
در طراحی ویلا سبک های مختلف وجود دارد که می توان به سبک ویلاهای ایتالیایی، ویلاهای مدرن و ویلاهای کارکرد گرا اشاره کرد که هر کدام زیبایی های منحصر به خودشان را دارند.
در این نوع طراحی یکی از عناصر خیلی مهم بحث دکوراسیون داخلی ویلا می باشد که نقش خیلی زیادی در زیبایی ویلا و راحتی افرادی که از ویلا استفاده می کنند را دارد. در ویلاهای دوبلکس یا ویلاهای تریبلکس دکوراتور در کنار طراح معمار از آزادی عمل بیشتری جهت دادن ایده های جدید دکوراسیون برخوردار می باشد اما این به این معنی نیست که در ویلاهای کوچک نمی توان دکورهای زیبا و در عین حال کاربردی ایجاد کرد و این به هنر دکوراتو بستگی دارد
باید بدانیم خلق کردن خانه ای که ویژگی ها و شخصیت ساکنانش را منعکس کند و در عین حال شامل همه ی اجزای یک طراحی خوب و پایبند به سبک طراحی اش باشد ، کار بس دشواری است. در فرآیند طراحی خانه ای ویلایی، افراد رویکرد های متفاوتی را برمی گزینند. گروه اول ، به کتاب های پلان های معماری که حاوی هزاران پلان هستند روی می آورند و به امید پیدا کردن طرح مورد نظرشان شروع به ورق زدن این کتاب ها می کنند. همان طور که تصور می شود ، احتمال اینکه این روند بی نتیجه بماند بسیار زیاد است. گروهع دوم ، افرادی هستند که دوست دارند هرکاری را خودشان انجام دهند. آن ها کاغذ و ابزار و یا نرم افزار های طراحی معماری را تهیه می کنند و به امید رسیدن به یک طرح ایده آل شروع به طراحی می کنند. نتیجه ی این روند،اغلب نقشه است، اما نه نقشه ای مطلوب ( معمارانه ) . این افراد با اینکه معمولا از خواسته و ایده اولیه خود صرف نظر می کنند ، اما همچنان با موارد غیر کاربردی متعددی مواجه هستند. گروه سوم، افرادی هستند که به سازنده های غیر معمار مراجعه می کنند که با آنها در طراحی و ساخت، یا بستن قرارداد با نقشه کش و طراح یا حتی معمار ، همکاری کنند. در این روند اگر در همه ی مراحل قدم های مناسب برداشته شود ، می توان انتظار نتیجه ی خوبی از این مجموعه همکاری داشت . اما اگر سازنده ذوق طراحی نداشته باشد، محصول این روند خانه ای خوش ساخت اما با نقشه ای غیرایده آل خواهد بود .رویکرد چهارم در طراحی خانه با خدمت گرفتن یک معمار یا طراح خانه های مسکونی آغاز می شود و در مرحله ی بعد با طی فرآیند منطقی طراحی خانه ادامه پیدا می کند . به دور از هر گونه تعصب حرفه ای ، به جرات می توان گفت که حاصل این فرآیند ، خانه ای ایدهآل است که به صورت منحصربه فردی برای استفاده کننده، و طبق سبک زندگی وی طراحی شده است.
تعریف ویلا:
ویلا به ساختمانی گفته می‌شود که در تعریف امروزه از چهار طرف به بیرون نما داشته باشد و معمولا آن را در اطراف شهرها یا در ییلاق‌ها می‌سازند. البته در بعضی از کشورها قوانین ساخت و ساز به شهروندان اجازه ساخت ویلا در داخل شهر را می‌دهد و خانه‌های مسکونی به صورت ویلایی ساخته می‌شوند.
تاریخچه ویلا:
ساخت ویلاها از جمهوری روم باستان شروع شد و در آن زمان ساختمان‌های ارزشمند افراد طبقه بالای اجتماع به صورت ویلا در محوطه‌ها یا باغ‌های وسیع ساخته می‌شدند که بعد از فروپاشی امپراتوری روم توسط کلسیا کاربریشان تغییر کرد و به صورت صومعه استفاده می‌شدند و در قرون وسطی بعد از تعمیر و تغییراتی دوباره به صورت ساختمان‌های اشرافی مورد استفاده قرار می‌گرفتند.
تعریف ویلا در ایران:
در ایران در فرهنگ عامه معمولا به خانه‌هایی که نمای چهار طرف داشته باشند یا سقف شیب‌دار داشته باشند خانه‌های ویلایی گفته می‌شود و در شمال ایران به خاطر اقلیم مرطوب اکثر خانه‌ها به صورت ویلایی ساخته می‌شدند و با گسترش شهرها از تعداد ویلاها در مراکز شهرها کاسته شد ولی در حومه و شهرک‌های ویلاها به چشم می‌خورند.
ویژگی های معماری ویلا:
تمام ويلاها داراي مشخصه هاي متمايز در معماري بنا هستند. قابل توجه ترین مشخصه آن ها اين است كه در يك محوطه وسيع و باز ساخته ميشوند. همچنین بسیاری از ویلاها داراي يك برجك مركزي در بناي خود هستند كه از تمام قسمت هاي بنا بلندتر است و به عنوان نقطه کانونی بناي ويلا از آن نام برده مي شود. ویلا در قطعه بزرگی از زمین ساخته مي شود و اطراف آن مملو از درختان، مناظر زيبا، و آبنماهايي است كه در محوطه سازي ويلا طراحي و ساخته مي شوند. ناگفته نماندكه محوطه سازي و دكوراسيون خارجي ويلا از اهميت زيادي بر خوردار است و فضايي كه بناي ويلا را احاطه مي كند بايد داراي زيبايي و جذابيت هاي بصري زيادي باشد. ويلا ها اغلب داراي بام هاي شيرواني با پوششي سفالين هستند و در نماي آن از آجر و موزائيك براي زيبا سازي استفاده مي كنند.
سبك ویلا:
سبك ويلاي شما را عناصر و المنت هاي استفاده شده در آن تعيين مي كنند. بنابراين مهم است از ابتداي ساخت ويلا بدانيد چه سبكي را براي ويلاي خود مي پسنديد. زيرا در اين صورت مي توانيد مصالح مناسب و لازم را راحت تر تشخيص دهيد و براي خريد آن اقدام كنيد. براي مثال ويلايي با سبك كلاسيك داراي نمايي آجرين و درها و كفپوشي چوبي است.
توضیحاتی درباره طراحی ویلا:
در طراحی ویلا ابتدا می بایست تمامی شرایط مکان ویلا همانند زاویه تابش آفتاب, جهت وزش باد, شرایط زمین, محدوده زمین, ویلا های همسایگان, و قوانین ساخت و ساز مورد بررسی قرار گیرند. سپس با بررسی دقیق تر زمین, فرآیند طراحی ویلا آغاز می شود. در این میان می توان طراحی حیاط ویلا و طراحی محوطه ویلا را نیز آغاز نمود. طراحی و ساخت ویلا در شمال کشور با توجه به شرایط اقلیمی خاص منطقه صورت می پذیرد, در واقع نوع معماری و دکوراسیون داخلی ویلا بر اساس موقعیت جغرافیایی تعیین خواهد شد.
در طراحی ویلای دوبلکس, دکوراسیون داخلی ویلا باید به گونه ای باشد تا علاوه بر راحتی, از فضای مازاد طبقات بهره کافی را برد. در واقع دکوراسیون داخلی ویلا نیاز به ذوق و سلیقه طراح معمار را خواهد داشت.
در طراحی ویلا باید تناسب بین فضاهای خارجی و دکوراسیون داخلی ویلا رعایت شود. مجموعه رنگ های به کار برده شده در طراحی ویلا می بایست یک تصویر به هم پیوسته را نمایش دهند. نمای ویلا باید ترکیبی از جزئیات طراحی ویلا, مصالح و متریال ها, مدل های متنوع درب و پنجره و دیگر اجزای تشکیل دهنده باشد تا طراحی آن را زیبا جلوه دهد.
فضای سبز, محوطه ویلا، استخر و در کل طراحی محوطه ویلا نقش بسیار مهمی در زیبایی و راحتی ویلا خواهد داشت. در طراحی ویلا استفاده بهینه از فضای خارجی همانند پارکینگ ها, باغ, فضای سبز و استخر نیز به اندازه ی فضاهای داخلی حائز اهمیت است.
فرایند طراحی خانه (ویلا)
بررسی سایت
عدم استفاده از فرصت های موجود در سایت نتیجه ای جز یک خانه ی نامانوس با سایت نخواهد داشت . در واقع این خانه ،بی هدف روی زمین قرار گرفته است. عوارض این سهل انگاری اغلب شامل مواردی هم چون از دست دادن زاویه دید های مطلوب ، جیگیری اشتباه نسبت به آفتاب ، اتاق های تاریک ، مقرون به صرفه نبودن خانه از نظر مصرف انرژی و … می شود و در نهایت ، خانه به اندازه ای که می توانست ، چشم نواز به نظر نمی رسد.
پس از مرحله ی برنامه ریزی ، سایت باید تحلیل شود. این تحلیل باید شامل بررسی زاویه ی تابش آفتاب ، بادهای غالب ، توپوگرافی ، عوارض زمین،درختان و گیاهان شاخص ، دسترسی ها ، حدودزمین ، ساختمان های همسایگی ، عقب نشینی ها ، قوانین محدود کننده ی حاکم بر ساخت و ساز در منطقه و هر آنچه که طراحی را تحت تاثیر قرار می دهد ، باشد.
آشنایی با زمین
گام اول در خلق نقشه ی زمین مورد نظر برای ساخت خانه، که مرجع و راهنمای ما در تمام طول طراحی خواهد بود ، آشنایی کامل با زمین است. باید به صورت مکرر و متناوب زمین را بازدید کرد و در آن قدم زد. باید همسایگی ها را شناخت و راجع به محله تحقیقات لازم را به عمل آورد.
ترسیم نقشه ی زمین
در این مرحله می توان یک نقشه ی تقریبی از زمین مورد نظر ترسیم کرد و موارد زیر را روی آن مشخص کرد:
•    حدود زمین
•    معابر
•    ساختمان های موجود
•    درخت ها ، گیاهان و بوته ها
•    منابع صدا ی موجد
•    …
طراحی فضا های خارجی
در این مرحله باید تصمیمات مربوط به چگونگی استفاده از فضاهای بیرون خانه را اتخاذ کنیم. فضاهای بیرونی را به عنوان اتاق های بیرونی در نظر می گیریم. برای مثال تاب یا ننوی آویخته بین درختان، یک اتاق استراحت است و میز درون باغ که در فضای باز است و با گیاهان احاطه شده یا با چتری در بالایش حفاظت می شود یک اتاق غذاخوری بیرونی است.با استفاده از دیاگرام های ترسیم شده ی این اتاق ها،فضاهای خارجی . معبر ها را پیش از آنکه سراغ داخل خانه برای طراحی اتاق های داخلی برویم ، طراحی خواهیم کرد.
ترسیم دیاگرام های حبابی برای فضاهای خارجی
بهتر است طراحی فضاهای خارجی را پیش از طراحی فضاهای داخلی انجام دهیم. باید کاربری فضاهای بیرونی را بدانیم. چگونگی طی مسیر و رسیدن به خانه ، مکان یابی مناظر و دیدهای مناسب و زیبا، مسیر وزش باد های نامطلوب و نسیم مطلوب از موارد حائز اهمیت در این تصمیم گیری هستند.
سازمان بندی و تعامل بین فضاها
حال باید در نظر بگیریم که به محض ورود به خانه چه نوع فضایی را خواهیم داشت.باید در نظر بگیریم که آیا یک فضای تشریفاتی جداگانه را تجریح می دهیم یا اینکه کلا یک ورودی جداگانه ضرورتی ندارد! دوست داریم هر گاه از فضاهای مختلف به بیرون نگاه می کنیم چه چیزی را ببینیم . مناظر و دیدهای آرام را برای فضاهایی که مخصوص استراحت و لذت بردن از منظره هستند انتخاب می کنیم و در مقابل فضاهایی را که احتیاج به دید و منظر خاصی ندارند را در مکان هایی جا می دهیمن که منظر برجسته ای ندارند. فضاهایی نیز هستند که باید خلوت و به دور از فضاهای خارجی باشند و در عین حال از نور طبیعی بهره مند شوند. منابع صوتی و نسیم های محلی را هم باید در نظر بگیریم.
طراحی حجم
پیش از ادامه ی طراحی پلان های خانه،باید نگاهی اجمالی به انواع طراحی های خارجی خانه بیاندازیم. انواع سبک خانه ها و به ویژه انواع سبک بام ها باید پیش از تثبیت دیوار های دیاگرام های حبابی فضاهای داخلی در نظر گرفته شوند.
سبک بام ، سبک خانه را مشخص می کند . طراحی بام تاثیر به سزایی در ظاهر خانه دارد. فرم های بام یکی از عناصر مهم بناهای مسکونی هستند و علاوه بر کاربری مهم و اساسی که به عنوان پوشش و سرپناه بودن به عهده دارند، جزئ لاینفک کلیت طراحی ساختمان با استفاده از سبک های تعریف شده و متمایز و الگو های تزئینی و رنگها هستند. آشنایی با انواع فرم ها و سبک های طراحی بام و تاثیراتی که هر کدام می تونند روی طرح کلی خانه داشته باشند ، گام مناسبی در راستای این بخش از طراحی است.
تنوع سبک های بام ، باعث تنوع در شیب بام ها می شود. شیب بام به صورت ضریبی از ارتفاع ، یا به بیانی دیگر نسبتی از ارتفاع عمودی سقف بر فاصله ی افقی داده شده ، تعریف می شود.هیچ سقف مسطحی ، به طور کامل صاف و مسطح نیست. برای هدایت زه کشی در سقف های مسطح معمولا شیب ملایمی در یک جهت به آن داده می شود. اغلب کم هزینه ترین بام طراحی شده برای ساخت، بامی است که ترکیبی از یک نوع بام باشد . برای خانه ای کوچک، چنین ترکیبی ممکن است زیبا به نظر برسد اما اغلب خانه های بزرگ با این روش ترکیبی و بدون ایجاد کوچکترین تغییر و تنوع در بام بسیار حجیم به نظر می رسند. برخی از انواع خانه های مدرن شاید به دنبال همین خطوط سنگین فرم های مکعبی باشند، اما حتی در این حالت نیز داشتن نوعی سایبان روی در ورودی مطلوب است.
تناسب بیرون، درون و نما
هر نقشه ی داخلی با هر طراحی خارجی خانه نمی تواند به کاربرده شود. به عبارتی درون و بیرون باید هماهنگ باشند. در حالت کلی باید با در دست داشتن پلان شماتیک و در عین تصحیح آن ، طراحی خارجی را نیز مورد بازبینی و بررسی قرار داد.
همه نما و وجوه یک ساختمان مسکونی باید منعکس کننده ی یک تفسیر معمارانه ی واحد باشند. علی رغم این موضوع ، سلسله مراتب عملکردی بین نماها بر اساس مکان، کاربری و میزلن تعامل آن با عابر پیاده وجود دارد. اصول طراحی نما به نمای جلو، عقب و جانبی تقسیم می شوند . نماها باید شامل ترکیبی از جزئیات معماری ، مصالح ، مدل های متنوع در و پنجره و جنبه های دیگر طراحی باشند تا در نهایت طرحی به هم پیوسته و از نظر بصری جذاب را به وجود بیاورند.
معماری چهار وجهی
در واقع خانه ی خوب طراحی شده هم از درون و هم از بیرون تحسین برانگیز است. بررسی ظاهر و نمای یک ساختمان معمارانه، تاییدی بر طراحی مناسب کلیت طرح است. ئر هنگام طراحی خانه باید اثر ۳۶۰ درجه ای نما را در نظر گرفت . پنجره ها عناصر حیاتی یک خانه هستند که قلمروهای خصوصی و قلمروهای عمومی را به هم مرتبط می کنند.هر پنجره باید هدفی را دنبال کند تا با کلیت طرح هماهنگ باشد . درها نیز عناصر حیاتی یک خانه هستند که نه تنها ارتباط بصری، بلکه ارتباط فیزیکی بین عرصه ی خصوصی و عمومی را امکان پذیر می سازند.در واقع این طراحی معمارانه چهار وجه دارد که موید و مکمل همدیگر هستند . مطمئنا اهمیت همه ی وجوه در یک حد نیست و همچنان نمای روبرو جایگاه خاص خود را دارد. مهمترین وظیفه ی نماهای فرعی تر حمایت از انتقال از وجهی به وجه دیگر است.
مجموعه رنگ های یک ساختمان مسکونی از رنگ های اصلی بدنه و المان های موجود در نما تشکیل شده است.به طور کلی کلیت ترکیب رنگی یک بنا باید یک الگوی به هم پیوسته را منعکس کند.از رنگ های فرعی برای المان های معماری مانند در و پنجره و ستون و … استفاده می کنیم.رنگ فرعی باید ملایم تر یا تیره تر از رنگ بدنه ی اصلی ، رنگ مکمل رنگ بدنه ی اصلی و یا یک رنگ خنثی باشد.
طراحی محوطه
رابطه ی عمیقی بین مکان هایی که برای زندگی انتخاب می کنیم و سلیقه و طرز فکرمان وجود دارد. این رابطه عمدتا فرهنگی است و ویژگی های شخصی، زمان، تاریخ و ارتباط با مکان، طبیعت و منظر را مجسم می کند. این رابطه ی بین فضای درون و بیرون بیشترین اهمیت را دارد. ایوان ها ، رواق ها ، گل خانه ها و باغچه ها را به منظور انتقال از درون به بیرون استفاده می کنیم. کیفیت فضایی این المان ها روی کیفیت فضای داخلی تاثیر فوق العاده زیادی دارند.
محوطه سازی یک خانه را قاب می کند ، درست مانند یک نقاشی زیبا، برای شاخص کردن ویژگی های مثبت و پنهان کردن لبه های خام آن. حتی از نظر مادی نیز محوطه سازی به ارزش خانه می افزاید. در واقع در طراحی منظر برای خانه هدف گردآوری المان های پراکنده یک منظر برای خلق یک باغ زیباست . عناصر اصلی طراحی منظر عبارتند از : انواع گیاهان ، عوارض زمین ، آبیاری، المان های غیر ارگانیک و نورپردازی. درختان و بوته های بزرگ باعث ایجاد قاب ، صفحه بندی و سایه می شوند . گیاهان کوچکتر و گل ها تنوع در شکل و رنگ به وجود می آورند . سطوح چمن کاری شده در عین ایجاد فضاهای باز بصری ، محوطه های بازی نیز به وجود می آورند . عناصر دست ساز کاربری ها را آسانتر و فضاها را مفیدتر می کنند. عوارض زمین نیز باعث جذابیت و خلق نقاط تمرکز می شوند.
جمع بندی
در نهایت می توان گفت هر طراحی خوب و معمارانه برای خانه یک کانسپت سازماندهی شده می طلبد . خانه ی خوب و مطلوب این حس را که هر چیزی سر جای خودش قرار دارد ، القا می کند . در حقیقت طراحی خوب معمارانه سعی دارد خلقت خود را آسان به نظر برساند حتی اگر اینگونه نباشد . همانند نظاره کردن یک ورزشکار بزرگ، که با وجود این که می دانیم کاری که انجام میدهد دشوار است ، اما او این کار سخت را ساده ، آسان و بدون زحمت نشان می دهد. با وجود صادق بودن برخی از قوانین در کلیه ی طراحی حا و اجراها ، نباید فراموش کرد که به پشتوانه ی کانسپت قوی و تفکر در نظریه ی طراحی ، همه ی ابعاد تحت الشعاع قرار می گیرند . اگر مرحله ی برنامه ریزی را با دقت سپری کنیم ، سایت را به طور کامل آنالیز کرده باشیم ، با یک کانسپت سازمان دهی کار کرده باشیم و دائما به برنامه برای اطمینان از تطابق برنامه و طرح رجوع کرده باشیم ، موفقیت در طراحی امری مسلم خواهد بود.